CONTAMINANTES E VALORES DE REFERENCIA

Dióxido de xofre (SO2)

Este contaminante primario é un gas incoloro, non inflamable, de cheiro forte e irritante. A súa vida media na atmosfera é curta (2-4 días) e é un dos responsables do fenómeno da choiva aceda.
A nivel global, máis da metade do SO
2 que chega á atmosfera é de orixe antropogénico, sobre todo pola combustión de carbón e petróleo e pola metalurgia. No entanto, e aínda que nos últimos anos está diminuíndo a súa emisión grazas ás medidas que se han ir adoptando, nalgunhas áreas industrializadas ata o 90% do SO2  emitido á atmosfera procede das actividades humanas.
En canto aos seus repercusiones na saúde, cabo destacar que as concentracións elevadas de 
SO2 causan irritación dos ollos e afectan ao aparello respiratorio, agravando enfermidades respiratorias e cardiovasculares existentes.

SO2

 

[1] Para a aplicación deste valor só se tomarán en consideración os datos obtidos nas estacións de medición dirixidas á protección dos ecosistemas naturais e da vegetación, as cales han de estar situados a unha distancia superior a 20 km das aglomeraciones ou a máis de 5 km doutras zonas edificadas, instalacións industriais ou estradas. A título indicativo, un punto de medición estará situado de maneira que sexa representativo da calidade do aire nos seus alrededores dentro dun área de polo menos 1000 km2. As Administracións competentes poderán establecer que un punto de medición estea situado a unha distancia menor ou que sexa representativo da calidade do aire nunha zona de menor superficie, tendo en conta as condicións xeográficas ou a posibilidade de protexer zonas particularmente vulnerables.

 

Óxidos de nitróxeno (NO2 y NOx)

Dos distintos óxidos que forman esta familia, os de máis interese en calidade do aire son o monóxido de nitrógeno (NO) e o dióxido de nitrógeno (NO2). Adoita falarse tamén dos óxidos de nitrógeno totais (NOX), calculados como suma das concentracións en partes por billón de unidades de volume (ppbv) de NO e NO2, e expresados posteriormente en µg/m³ de NO2.

Estes compostos, xunto co amoníaco, poden reaccionar co auga da atmosfera producindo acedos que contribúen ao fenómeno da choiva aceda.

O NO é un gas incoloro e inodoro, tóxico a altas concentracións e presente no aire en menos de 0,50 ppm. Aínda que a baixa concentración a súa tolerancia polos seres vivos é aceptable, con todo é oxidado por acción do ozono para producir NO2 e xa que logo é responsable, en parte, da contaminación fotoquímica.

O NO é producido por acción biolóxica e nos procesos de combustión. O seu tempo de residencia na atmosfera está estimado en 5 días.

Pola súa banda, o NO2 é un gas pardo-avermellado de cheiro asfixiante. Figura entre os contaminantes máis perigosos, tanto polo seu carácter tóxico e irritante, como porque se descompón por medio da luz formando osíxeno atómico, que é moi reactivo, e converte o osíxeno molecular en ozono.

En canto á orixe dos óxidos de nitróxeno, considérase que o 67% das emisións de NOX son de orixe antropogénico, das cales, máis do 90% orixínanse en combustiones a elevadas temperaturas, tanto de fontes estacionarias como móbiles, por combinación do nitrógeno e osíxeno presentes no aire orixinando NO, que posteriormente se oxida a NO2.

Os óxidos de nitrógeno afectan fundamentalmente ao aparello respiratorio podendo causar bronquitis e neumonía así como unha menor resistencia ás infeccións das vías respiratorias. A niveis elevados, poden producir rápidamente quemaduras e dilatación dos tecidos da garganta e das vías respiratorias superiores, reducindo a oxigenación e ocasionando a acumulación de líquido nos pulmóns.



NOx

 

[2] Para a aplicación deste valor só se tomarán en consideración os datos obtidos nas estacións de medición dirixidas á protección dos ecosistemas naturais e da vegetación, as cales han de estar situados a unha distancia superior a 20 km das aglomeracións ou a máis de 5 km doutras zonas edificadas, instalacións industriais ou estradas. A título indicativo, un punto de medición estará situado de maneira que sexa representativo da calidade do aire nos seus alrededores dentro dun área de polo menos 1000 km2. As Administracións competentes poderán establecer que un punto de medición estea situado a unha distancia menor ou que sexa representativo da calidade do aire nunha zona de menor superficie, tendo en conta as condicións xeográficas ou a posibilidade de protexer zonas particularmente vulnerables.

 

Partículas en suspensión

Por partículas enténdese calquera sustancia, a excepción do auga, presente na atmosfera en estado sólido ou líquido baixo condicións normais e cuxo tamaño é microscópico ou submicroscópico, pero sempre superior ás dimensións moleculares.

Ao conxunto de partículas que poden atoparse na atmosfera coñéceselles co nome de Aerosoles.

Un factor importante no efecto das partículas na saúde, xunto coa súa composición, é o tamaño das mesmas, posto que determina o seu grado de penetración e o tempo de permanencia nas vías respiratorias.

Distínguense dous grupos fundamentais:

Partículas grosas: Tamaño superior a 2,5 micras cun máximo ao redor de 10 micras. A súa orixe é principalmente natural, aínda que tamén poden ser liberadas pola acción do home. As partículas maiores deposítanse de forma rápida por acción da gravidade. As partículas de tamaño inferior a 10 micras coñécense como PM10 e están actualmente lexisladas mediante o Real Decreto 102/2011, de 28 de xaneiro, relativo á mellora da calidade do aire.

 

PM10

 

Partículas finas: Tamaño inferior a 2,5 micras. A súa orixe é diverso pero teñen unha alta compoñente antropoxénica. A eliminación faise principalmente por acción da choiva. As partículas menores de 2,5 micras denomínanse PM2.5 e os seus valores de referencia atópanse tamén no Real Decreto 102/2011, de 28 de xaneiro, relativo á mellora da calidade do aire.

A maioría das partículas de diámetro maior a 5 micras deposítanse nas vías aéreas superiores (nariz), na traquea e os bronquios. Aquelas cuxo diámetro é inferior teñen maior probabilidade de depositarse nos bronquiolos e alvéolos.

As partículas en suspensión poden provocar danos nas vías respiratorias, alteracións na coagulación do sangue e no ritmo cardiaco, agravando enfermidades de tipo coronario e respiratorio (asma, bronquite, etc.).

 

 

PM2,5 

[3] Valor límite indicativo que deberá ratificarse como valor límite en 2013 á luz dunha maior información achega dos efectos sobre a saúde e o medio ambiente, a viabilidad técnica e a experiencia obtida co valor obxectivo nos Estados Membros da Unión Europea.

 

Ozono (O3)

O ozono é un gas irritante, de cor azul pálido, relativamente inestable a temperatura ambiente e que presenta unha gran tendencia a descompoñerse sendo un gran axente oxidante.
Aproximadamente un 90% do ozono presente na atmosfera atópase na estratosfera, formando a coñecida "capa de ozono" que protexe a superficie terrestre das radiacións ultravioletas solares.
Cando o ozono fórmase na baixa troposfera, ozono troposférico, considérase un contaminante que pode orixinar problemas na saúde, sobre todo en sectores sensibles.
O ozono é un contaminante secundario (non é emitido directamente por ningunha fonte) que se orixina por reaccións químicas das súas precursores, óxidos de nitróxeno e compostos orgánicos volátiles principalmente, nas que xoga un importante papel a radiación solar, xa que as reaccións son de tipo fotoquímico e precisan de altas temperaturas para que sexan efectivas. Por iso, a formación de ozono na baixa troposfera adoita presentarse en días asollados e calurosos.
Debido á vez que se necesita para a súa formación, entre outros factores, os niveis altos de ozono adoitan aparecer nos arredores das cidades, isto é, nas zonas onde o vento transportou os precursores emitidos desde as mesmas.

A contaminación por ozono causa serios problemas de saúde, sobre todo en certos grupos sensibles, provocando irritación en ollos, nariz e garganta. Así mesmo, diversos estudos estableceron relación entre a frecuencia de crise de asma con días nos que se rexistraron niveis altos de ozono, pois provoca unha disminución das funcións pulmonares.

 

O3

 

[4] AOT40: Acrónimo de "Accumulated Ozone Exposure over a threshold of 40 Parts Per Billion", exprésase en [ug/m3]×h e é a suma da diferenza entre as concentracións horarias superiores aos 80 µg/m3, equivalente a 40 nmol/mol ou 40 partes por mil millóns en volume, e 80 µg/m3 ao longo dun período dado utilizando únicamente os valores horarios medidos entre as 8:00 e as 20:00 horas, HEC, cada día, ou a correspondente para as rexións ultraperiféricas.

NOTA SOBRE O LIMIAR DE ALERTA: A efectos da aplicación do artigo 25 do Real Decreto 102/2011, a superación do limiar débese medir ou prever durante tres horas consecutivas.

 

Benceno

O benceno é un hidrocarburo cíclico constituído por seis átomos de carbono. A presenza na atmosfera deste composto débese, principalmente, ás emisións provocadas por actividades humanas nas cidades.
A fonte máis común de benceno é o uso do automóbil, pero tamén a evaporación de gasolinas e gasóleos, a produción de compostos químicos, as emisións procedentes da combustión incompleta do carbón e de produtos derivados do petróleo e a manufactura de pinturas ou a súa utilización. Tamén se detectaron emisións deste composto en vertederos de residuos sólidos de media e alta densidad.
O benceno é un coñecido carcinógeno en seres humanos. O respirar concentracións elevadas de benceno pode causar somnolencia, mareos e perda de coñecemento. A exposición prolongada a determinados niveis de benceno é causa de leucemia non linfocítica, anemia, alteracións da medula ósea e desordes no tecido sanguíneo.

 

 

C6H6

 

Monóxido de Carbono (CO)

O monóxido de carbono (CO) é un gas inflamable, incoloro, insípido, ligeramente menos denso que o aire e altamente tóxico. Xérase de forma natural na produción e degradación da clorofila das plantas, así como nos incendios forestales ao producirse a combustión incompleta do carbono.
Entre as orixes antropogénicos destacar os procesos de combustión de combustibles orgánicos, sendo a combustión incompleta de carburantes nos automóbiles a causa principal de contaminación por CO, así como a combustión incompleta en focos fixos (calefacciones, industrias) e na incineración de residuos.
O CO representa unha gran ameaza para a saúde pola súa capacidade de reaccionar coa hemoglobina do sangue formando carboxihemoglobina, que reduce a capacidade do sangue para realizar o transporte do osíxeno desde os pulmóns aos tecidos.

 

 

CO

imposible conectar al servidor: